مواد موثره گیاهان دارویی
مواد موثره گیاهان دارویی

مواد موثره گیاهان دارویی

مواد مؤثره گیاهان دارویی

در گیاهان موادی وجود دارند که به مواد طبیعی معروف هستند. مواد طبیعی شامل متابولیت‌های اولیه و ثانویه در گیاه هستند. متابولیت‌های اولیه برای موجود زنده اساسی و ضروری هستند. یعنی حیات موجودات زنده بستگی به حضور این مواد در پیکر آنان دارد. متابولیت‌های اولیه شامل کربوهیدرات‌ها، چربی ها، اسید آمینه های مختلف، نوکلئوپروتئین‌ها، آنزیم‌ها و غیره می‌باشند. حضور متابولیت‌های ثانویه برای تداوم حیات چندان و یا به طور مطلق ضروری نیست و می‌توان گفت که این مواد عامل شیمیایی جریان‌های دفاعی حیاتی هستند. متابولیت‌های ثانویه شامل گلیکوزیدها، آلکالوئیدها، اسانس‌ها، فلاونوئیدها، موسیلاژها، تانن‌ها و … می‌باشند.

مواد مؤثره گیاهان دارویی به چهار گروه اصلی: گلیکوزیدها، آلکالوئیدها، روغن‌های فرار و سایر مواد تقسیم بندی می شود.

سایر مواد عبارتند از : مواد تلخ، فلاون‌ها، موسیلاژها، ویتامین‌ها، فلاونوئیدها ، تانن‌ها و اسید سیلی‌سیک، لیپیدها و…

گلیکوزیدها:

گلیکوزیدها گروه بزرگی از مواد مؤثره دارویی و ارزشمند را تشکیل می‌دهند. این مواد در گروه زیادی از گیاهان گلدار وجود دارند و دارای ساختمان شیمیایی پیچیده و مخصوصی هستند که در بدن انسان اثرات خاصی برجای می‌گذارند. همچنین کاربرد فراوانی در صنعت داروسازی دارند.

آلکالوئیدها:

آلکالوئیدها در انسان واکنش‌های فیزیولوژیکی قوی ایجاد می‌کنند و بر سیستم عصبی تأثیر می‌گذارند. به طور کلی آلکالوئیدها را به سه دسته آلکالوئیدهای حقیقی، پروتوآلکالوئیدها، آلکالوئیدهای کاذب تقسیم می‌کنند

روغن های فرار (اسانس‌ها):

اسانس ها به روغن‌های فرار نیز معروف هستند و در سلول‌ها و قسمت‌های سطحی و درونی اندام‌های مختلف گیاهان مانند برگ‌ها، گل‌ها، میوه‌ها، جوانه‌ها و شاخه گیاهان وجود دارند.

سلول‌ها و بافت‌های ترشحی ممکن است تنها در یک اندام گیاه وجود داشته باشند، (مثلا در گل یا میوه) و یا ممکن است در اندام‌های مختلف یک گیاه (نظیر گیاه رازیانه) پراکنده باشند. در این صورت، اسانس‌های به دست‌ آمده از نظر کیفیت و اجزا و ترکیبات تشکیل دهنده، از اندامی به اندام دیگر تفاوت دارند به طوری که، تولیدکنندگان عطر و ادکلن می‌دانند که اسانس حاصل از گل‌های نارنج در مقایسه با اسانس استخراج شده از پوست میوه این گیاه از کیفیت و ارزش بیشتری برخوردار است.

اسانس‌ها غالباً مانع رشد باکتری‌ها و قارچ‌ها می‌شوند. از اینرو از این مواد در فرآورده های غذایی و آرایشی می توان به عنوان نگاه دارنده نیز استفاده کرد.

ساپونین‌ها:

ازمهمترین خواص این مواداین است که به صورت محلول در آب ایجاد کف می‌کنند. از این رو خاصیت پاک کنندگی دارند. ساپونین از کلمه “ساپو” به معنای صابون گرفته شده است. از مهم‌ترین گیاهان ساپونین‌دار می‌توان سدر، حنا، ریشه گیاه گل صابونی و گچ دوست را نام برد. این مواد تقویت کننده و شفاف کننده پوست نیز می باشند.

 

همچنین بخوانید : پونه و خواص شگفت انگیزش

 

فلاون‌ها و فلاونوئیدها :

به طورکلی، فلاونوئیدها اثر لطیف‌کنندگی و مرطوب‌کنندگی بر روی پوست بدن دارند.

مواد تلخ:

همانطور که از نام این مواد پیداست، تلخ مزه بوده و قابلیت تحریک غدد گوارشی را دارا می‌باشند.

موسیلاژها:

موسیلاژها در آب حل شده و پس از جذب آب، متورم و ضخیم می‌گردند. از گیاهانی که حاوی ترکیبات موسیلاژی هستند و در صنایع آرایشی و بهداشتی اهمیت دارند می‌توان ریشه ختمی، گل ختمی، بارهنگ و… را نام برد. از مهمترین خواص دارویی موسیلاژها خاصیت ضد سوزش آنهاست. همچنین این مواد سبب شفافیت مو و پوست نیز می‌شوند.

اسید سیلی‌سیک:

از اسید سیلی‌سیک برای مداوای برخی بیماری‌ها استفاده می‌شود. وجود این مواد برای رشد موها و ناخن‌ها بسیار مهم است. از پودر برخی از گیاهان حاوی مواد سیلیکاته به عنوان ماده اصلی دندان شوی و غرغره، همچنین به عنوان ماده اضافی شوینده در آب حمام استفاده می‌شود.

تانن‌ها:

تانن ها سبب بسته شدن روزنه‌ها و منافذ پوست نیز می‌شوند و از نفوذ چربی به خارج جلوگیری می‌کنند. تانن‌ها در معالجه زخم‌ها و سوختگی‌ها کاربرد دارند. در صنایع آرایشی نیز کرم‌هایی از آنها تهیه می شود که از افتادگی‌ پوست صورت جلوگیری می‌کنند. بلوط و بیشتر گیاهان تیره گل سرخ از گیاهان تانن‌دار به شمار می‌روند.

 

ویتامین‌ها:

فعالیت‌های متابولیکی بدن انسان، بدون وجود ویتامین‌ها امکان‌پذیر نیست. ویتامین‌ها از محیط خارج بدن تامین می‌شوند و در عادت های غذایی روزانه باید همواره مقادیر متناسبی از آنها وجود داشته باشد. ویتامین‌ها به حرارت‌های بالا بسیار حساس می‌باشند. استعمال خارجی ویتامین‌ها سبب تقویت پوست و مو می‌گردد.

لیپیدها:

شامل روغن‌های ثابت و چربی ها می‌باشند. روغن‌های ثابت را می‌توان از گیاهانی مانند زیتون، مغز هسته میوه‌ها، کرچک، کتان و گلرنگ به دست آورد. این روغن‌ها در صنایع داروسازی و آرایشی و بهداشتی کاربرد فراوان دارند.

 

 

خرید عرق نعنا دو آتیشه

عرق نعنا دوآتیشه، بدون هیچ اسانس و افزودنی شیمیایی را از فروشگاه عطارک تهیه نمایید.

عرق نعنا دوآتیشه

 

1 در “مواد موثره گیاهان دارویی”

  • حسین
    حسین
    ۲۵ تیر , ۱۳۹۷ در ۲۰:۲۰ 

    سلام .
    منابع اطلاعاتی گذاشته اید را میخواستم.
    با تشکر

  • پاسخ دهید

    نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

    *

    code